Agbègbè Waterloo

Alákọ̀wé mo tún dé. Ní apá karùn-ún Ìgbésí-ayé Alákọ̀wé, ẹ jẹ́ ká yà sí agbègbè Waterloo, létí bèbè gúsù odò Thames, ní olú-ìlú Igilàńdì wa yìí. Ibi tí ọdún Kérésì ti ń lọ ni kẹlẹlẹ.

Agbègbè yìí la ti lè rí ọ̀bìrìkìtì ńlá tí wọ́n ń pè ní ‘ojú Lọndọn’ – London Eye.

London Eye tí wọ́n kọ́ gẹ́gẹ́ bí àmì ẹ̀yẹ ọdún kẹgbẹ̀rúnkejì – ìyẹn ọdún márùndínlógún sẹ́yìn báyìí. Èròngbà àwọn t’ọ́n kọ́ ọ síbẹ̀ ni pé kó kàn wà níbẹ̀ fún bí ọdún kan sí méjì. Ṣùgbọ́n lónìí ó ti di bàbàrà, oun àtọ́kasí ní ilú Lọndọn o. Tí ẹ bá dé’bẹ̀ ẹ ó rí ìdí abájọ. Èro tó tò kalẹ̀ pé àwọn fẹ́ gùn ún ò l’óǹkà. Bẹ́ẹ̀ owó ni gbogbo wọn ó san, kìí ṣe ọ̀fẹ́.

Onírúirú àwọn òṣèré ni wọ́n máa ń ṣeré l’óde ibẹ̀. Láti káàkiri àgbáyé sì ni wọ́n ti wá. Kódà láti Afirika pẹ̀lú.

Oúnjẹ náà wà ní ọlọ́kanòjọ̀kan, bótilẹ̀jẹ́pé ìjẹkújẹ oní ṣúgà la rí jẹ lọ́jọ́ náà. Ńṣe ni sẹ́lẹ̀ru ṣọkọléètì ń ṣàn bí omi níbẹ̀.

Toò, a tún ṣe t’òní o, ọpẹ́ ni fún Olódùmarè. Ìyókù tun di ẹ̀yìn ọdún ńlá. Kí Olúwa ṣọ́ wa jù’gbà náà lọ o.

Ódàbọ̀.

Abúlé Stratford

Apá keta ti bà bí àdàbà o. Ẹ bámi dé abúlé kan ní Lọndọn tí wọ́n ń pè ní Stratford. Ibẹ̀ ni ìdíje Olympics ti ṣẹlẹ̀ ní ìdun-ùnta, ìyẹn l’ọ́dún mẹ́ta sẹ́yìn.

Ire o!

Ilẹ̀-Ìyanu Ọ̀gìnìntìn

Ìgbésí ayé Alákọ̀wé apá kejì ti bọ́ o. Ẹ bá mi dé Ilẹ̀-Ìyanu Ọ̀gìnìntìn tí ń bẹ nínú ọgbà ńlá Hyde Park.

Ẹ má gbàgbé láti tẹ̀lé mi lórí YouTube o, kí n lè mọ̀n dájú pé ẹ ń gbádùn mi. Ṣé ẹ̀yin gbọ́rọ̀-gbọ́rọ̀ ni ọ̀gá àwa sọ̀rọ̀-sọ̀rọ̀.

Ẹṣeun púpọ̀ o.

Àjọ̀dún #YAF

Ní òpin ọ̀sẹ̀ tó kọjá, ìyẹn Àbámẹ́ta àti Àìkú ọjọ́ 27 àti 28 oṣù yí, gọngọ sọ ní agbègbè Hackney. Ayẹyẹ àṣà ọnà Yorùbá ló ṣẹlẹ̀ ní ọgbà Clissold fún ọjọ́ méjì gbáko. Ọdún kẹẹ̀rin tí àjọ̀dún náà ṣẹlẹ̀ rèé. Wọ́n ṣe àgbékalẹ̀ rẹ̀ fún àjọyọ̀ gbogbo ọmọ káàárọ̀-oòjíire ni, àti àwọn ti ibi tí àṣà wa tàn dé káàkiri àgbáyé bíi Brasil àti Kuba.

Ọrísìírírìí ni wọ́n ṣe létò, àmọ́ èyí tó pabambarì ni Batala tí í ṣe ẹgbẹ́ onílù. Orílẹ̀èdè Ígílándì ni wọ́n ti wá àmọ́ irúfẹ́ ìlù tí wọ́n lù, Brasil ni àṣà ọ̀hún ti jẹyọ.

N kò bá kọ jù báyìí lọ, àmọ́ kíní ọ̀hún ò tiẹ̀ wúni lórí lọ títí o jàre. Àwọn olóòtú ètò gbìyàjú pé kí ayẹyẹ ọ̀hún ó l'árinrin, àmọ́ àwọn èèyàn wa ò kọbiara sí i. Bótilẹ̀jẹ́pé àwọn èèyàn wa tí wọ́n fi ìlú Lọndọn ṣe ibùgbé pọ̀ bí ilẹ̀ bí ẹní, pàápàá ní agbègbè Hackney gan-an, àwọn ọmọ Yoòbá tó yọjú síbẹ̀ lè má ju mẹ́wàá lọ. Ṣé ẹ mọ̀ pé nkan tiwa ò kí ń jọ wá lójú lọ lo títí. Kání òṣèré Amẹ́ríkà kan ló yọjú sí agbègbè náà báun, ọgbà náà ò bá kún dẹ́mú-dẹ́mú ni. Kí Edùmàrè ko wa yọ.

Nkan kejì tó kù díẹ̀ káàtó ni pé àwọn àwo orin tí wọ́n lù, àsán azonto ni. Èmi ò fi etí mi gbọ́ orin Yoòbá ẹyọkan ṣoṣo níbẹ̀ o. Kí ló dé? Yoòbá ni ọba ìlù, àwa ni ọba gbogbo orin.

Ìgbà tó ṣe díẹ̀ ni òjò bá bẹ̀rẹ̀, tí àrá ń sán fààràrà. Èmi lérò pé bóyá Olúkòso ń bínú ni. Àrẹ̀mú ò gbọ́ ìlù bàtá kankan, ló bá rọ̀jò lé kiní ọ̀hún jàre. Ni olúkálukú wá sá bọ́ sábẹ́ àwọn ìsọ̀ olónjẹ.

Mo jẹ súyà. Mo jẹ àsáró. Mo tún fi omi tútù lé e. Mo rìn káàkiri àwọn ìsọ̀ aláṣọ kọ̀ọ̀kan. Ìgbà tó yá tó dàbí ẹni pé wọn fẹ́ fi azonto di olúwarẹ̀ létí, ni mo bá kọrí'lé ní tèmi o jàre. Ìyókù tún di ọdún tí ń bọ̀, kí Ẹlẹ́mìí ó má gbà á.

 

Ẹgbẹ̀rún mẹ́ta

United Kingdom kìkì ọmọ Nàìjá, pàápàá ọmọ Yorùbá. Ojoojúmọ́ ni ọkọ̀ ofurufú ń kó wọn wọ̀lú lọ́gọọgọ́rùn-ún wọn. Kíni wọ́n ń wá? Àròyé pọ̀ níbẹ̀. Ẹ jẹ́ ká mú u lọ́kọ̀ọ̀kan ní ṣókí-ṣọ́kí.

Gbogbo wa la mọ̀ pé ọ̀pọ̀ ọmọ Naija ni wọ́n bí sí UK, ọ̀pọ̀ náà ló sì ti di ọmọ ìlú náà nípasẹ̀ ìwé-ìgbélùú gbígbà. Àwọn wọ̀nyí ní ẹbi àti ọ̀rẹ́ tí wọ́n a máa wá bẹ̀ wọ́n wò. Ìyẹn ení.

Ọlọ́run Ọba nìkan ló mọ iye ọmọ Naija to ń lọ àwọn ilé-ìwé gíga ní Orílẹ̀èdè UK lọ́dọọdún. Àwọn wọ̀nyí náà a máa gba tẹbí-tará ní àlejò láti ìgbàdégbà. Èyun èjì.

Ẹlòmíràn kàn ṣeré wá láì ní ẹbí kankan tàbí ará nílùú ọba nì. Ód'ẹ̀ta.

Àmọ́ àwọn tí ọ̀rọ̀ mí kàn lónìí ni àwọn oníṣòwò wa. Àwọn ti wọ́n ń torí káràkátà tẹsẹ̀ bọ ìrìnàjò àràmàndà wá sí UK. Àwọn tí wọ́n ń tọwọ́ b'àpò mú owó ọkọ̀ jáde san fún ilé-iṣẹ́ ọkọ̀ òfurufú. Ṣé mo ti sọ tẹ́lẹ̀ nípa ìyànjẹ owó ọkọ̀ ofurufú nígbàkan? Owó kékeré kọ́ ni àwọn èèyàn wa ń ná dà sí ìlú yìí o. Ẹ̀yin ẹ wo ọjà kan ní Lọndọn tí àwọn èèyàn wá ń ná (àwọn àwòrán nísàlè)

Ìjọba UK ni láìpẹ́, ẹnikẹ́ni láti àwọn orílẹ̀èdè mélòókan, pẹ̀lú Naijiria, tó bá fẹ́ bẹ ilẹ̀ àwọn wò, ó ní láti fí ẹgbẹ̀rún mẹ́ta pọ́ùn (₦750,000) lélẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ìdánilójú pé enítọ̀hún yó padà sílé tí ọjọ́ bá pé. Wọ́n ní tí ẹni náà bá padà, àwọn yó dá owó rẹ̀ padà fún un. Àmọ́ tí ó bá tayọ ọjọ́ kan péré, owó ọ̀hún di ọ̀lẹ̀lẹ̀ tó wọnú ẹ̀kọ nìyẹn.

Ṣé wọ́n ni bí kò bá ní ìdí obìnrin kìí jẹ́ Kúmólú. Àwọn òṣèlú UK fi yé aráyé pé àwọn ọmọ orílẹ̀èdè tí àwọn kà sílẹ̀ nì, wọn kò kí ń ṣábàá fẹ́ padà sílé lẹ́hìn tí àkókò tí a fún wọn ba tán. Gbogbo ènìyàn tí ọ̀rọ̀ yìí bà ké gbànjarè. Wọ́n ní ẹlẹ́yàmẹ̀yà ni ìjọba UK fi ṣe. Nítorí láàrin gbogbo àwọn orílẹ̀èdè tí wọ́n bá wí, kò sí ilẹ̀ aláwọ̀ funfun kankan níbẹ̀. Kíá ni ìjọba Naija náà fọhùn. Wọ́n rán UK létí pé òkò tí a sọ sí igi ọ̀pẹ ni í sọ padà sí ẹni. Kò bá rí bẹ́ẹ̀ lóòótọ́ ni a ò bá yọ̀ pé orí àwọn olórí wa náà ti ń pé bọ̀. Ẹ jẹ́ n mẹ́nu kúro ní bẹ̀un jàre.

Ní tèmi o, mo lérò pé ó yẹ ki àwọn oníṣòwò wa yé ná UK lemọ́-lemọ́. Ẹ jẹ́ kí àwa ilẹ̀ Afirika bá arawa ṣòwò, kí a máa ra ọjà arawa kí ìlọsiwájú tó péye lè dé bá wa. Kí a yé kó gbogbo owó wa wá sí òkè òkun níbi tí wọ́n ti ń yàn wá jẹ káàkiri, tí wọ́n tún ń fi ẹ̀gbin lọ̀ wá. Ẹ jẹ́ kí a yé fi ojú tẹ́mbẹ́lú nkan tiwa n'tiwa. Bí bẹ́ẹ̀ kọ́, irú ẹ̀gbìn yìí ò ní káwọ́ nílẹ̀ bọ̀rọ̀.

Aláwàdà lórí okùn

Ẹ wo aláwàdà kan tí mo rí ní ìgboro London ní ìrọ̀lẹ́ àná.

Ọjà Kérésìmesì Jamani

Gẹ́gẹ́ bí ìṣe wọn ní Lọndon lọ́dọọdún tí Kérésìmesì bá ti nsúmọ́, Ọgbà Hyde Park ti paradà di Winter Wanderland. Ìlú Jamani ni wọ́n ti kọ́ àṣà yìí, ó dẹ̀ hàn gedegbe bẹ́ẹ̀ nítorí pé ọjà-kérésìmesì-Jamani ni wọ́n npèé. Nkan oníkanòjọ̀kan àti onírúirú ló wà níbẹ̀ fún ìgbádùn tọmọdé tàgbà. Oríṣìíríṣìí onjẹ ni ènìyàn lè rí ràjẹ pẹ̀lú, pàápàá láti ìlú Jamani. Ọtí kan wà níbẹ̀ tí wọ́n npè ní mulled wine tó gbọ́nà fẹli-fẹli. Ọtí náà wọ́pọ̀ ní mímu nígbà òtútù ọ̀gìnìntìn ní orílẹ̀ Jamini àti káàkiri Úróòpù.

Nkan bí oṣù kan àbọ̀ ni ọgbà yìí ṣí fún. Ìyẹn ni pé ènìyàn ní ànfàní àti lọ síbẹ̀ títí di ọdún tuntun. Àmọ́ ìkìlọ̀ nlá rèé o: ẹni bá fẹ́ lọ kó yàá mú owo lọ́wọ́ o, nítorí nkan rọra gbówó lórí díẹ̀ níbẹ̀. Kí enítọ̀hún sì dì-káká dì-kuku bíi Baba Sùwé kó má baà ganpa nínú òtútù!

Yakubu Adesokan ṣe oríire

Ìwúrí àti àyọ̀ nlá ni fún gbogbo ọmọ Yorùbá àti gbogbo Nàìjíríà lápapọ̀ lónìí! Ọmọ ìyá wa Yakubu Adesokan ló mà fúnwa láyọ̀ o. Adesokan jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn eléré ìdárayá wa tí Nàìjíríà rán lọ́ ibi ìdíje Paralymics tó nlọ lọ́wọ́ lọ́wọ́ báyìí ní ìlú London. Arọ ni alákùnrin yìí jẹ́, iye ọjọ́ orí i rẹ̀ sì nṣe mẹ́tàlélọ́gbọ̀n. Ẹré tirẹ̀ jẹ́ ìdíje ìgbẹ́rùwíwo sókè.

Lásán kọ́ ni pé alákùnrin yìí gbé ipò kíní, ìyẹn ni pé ó gba wúrà, ìwọ̀n ẹrù tó rí gbé sókè, kò tíì sí ẹni ẹgbẹ́ ẹ rẹ̀ kankan tó gbé ìwọ̀n wíwo báyìí rí! Ìyẹn ni pé láti ìgbà tí ìdíje yìí ti bẹ̀rẹ̀, Yakubu ni ipò kíní pátápátá. Àb'ẹ́ẹ̀ rí nkan?

Ọjọ́ ìkíní rèé o, a ṣẹ̀ṣẹ̀ bẹ̀rẹ̀. 'Ó tún kù!' ni ìbọn nró!

Àjọ̀dún Notting Hill

Ijó rẹpẹtẹ. Ìlù rẹpẹtẹ. Orin rẹpẹtẹ. Àríyá rẹpẹtẹ ló ṣẹlẹ̀ ní àdúgbò ìwọ̀-oòrùn London. Gẹ́gẹ́ bí ìṣẹ lọ́dọọdún, àjọ̀dún Notting Hill ló gbọ̀de lọ́jọ́ Àìkú àti ọjọ́ Ajé tó kọjá.

Ní ọdún 1965 ní àjọ̀dún yìí kọ́kọ́ bẹ̀rẹ̀. Àwọn tí wọ́n wá láti àwọn erékùṣù Caribbean (tí wọ́n jẹ́ ìran adúláwọ̀ tí àwọn òyìnbó kó lọ sóko ẹrú láíyé àtijọ́) ní wọ́n dáa sílẹ̀. Pàápàá jùlọ àwọn ará ìlú Trinidad. Lóde òní wàyí, ó ti di ayẹyẹ gbogbo gbòò, gbogbo ẹ̀yà, gbogbo ìran ni.

Iyé ènìà tó pé jọ fún ayẹyẹ náà lé ní 1,000,000! Kò tún sí ibòmíràn ní gbogbo àgbáyé tí èro pọ̀ báyìí fún ayẹyẹ àjọ̀dún ti gbangba ojú títì, àfi ní ìlú Rio de Janeiro ni orílẹ̀ Brasil. Iṣẹ́ nlá ni fún àwọn ọlọ́pàá nítorí ojúṣe wọn ni láti pèsè àbò àti ìdarí èrò nlá yìí. Nítorí èyí, àwọn ọlọ́pàá a máà gbáradì fún oṣù mélòó kan kí ayẹyẹ náà tó wáyé. Pàápàá ní ọdúnnìí tó tún bọ́ sí àrin ìdíje nlá méjì tí ìlú London gbà lálejò.

Bótilẹ̀jẹ́pé ọ̀nà kannáà ni wọ́n ngbà lọ́dọọdún, àwọn olùdarí ètò ayẹyẹ a máa gbìmọ̀pọ̀ pẹ̀lú àwọn ọlọ́pàá láti ríi dájúdájú pé kò sí ewu kankan lọ́nà tí gbogbo ètò náà á tọ̀ kọjá.

Àti pé nítorí púpọ̀ nínú awọ̀n ọ̀nà wọ̀nyí gba iwajú ilé àwọn ènìà kọká. Àwọn ọlọ́pàá a sì máa gbe igi dínà tàbí kí wọ́n o kan ọgbà dí àwọn ọ̀nà kékèké kan tó bá gba àrin'lé ẹlòmíràn kọjá. Gbogbo ẹ̀ náà láti dáàbò bo nkan ìní àti dúkìá àwọn ará àdúgbò ibẹ̀ ni.

Àwọn ọkọ̀ agbérò nlá nlá ni wọ́n máa nkó àwọn ẹ̀rọ gboùngboùn sí tí wọ́n a máa fi gbóùn àti orín sáfẹ́fẹ́ fún ìgbádùn gbogbo èrò. Àwọn ọmọ oníjó a sì máa jó tẹ̀lé àwọn ọkọ̀ nla wọ̀nyí títí wọ́n á fi tọ ọ̀nà já. Àwọn ọmọ oníjó wọ̀nyí, púpọ̀ nínú wọn a máa wọ aṣọ bí eléégún aláràbarà. Nítorí àwọn ẹgbẹ́ kọ̀ọ̀kan ní wọ́n njó tẹ̀lé ọkọ̀ tiwọn, wọn a máa mú u bí ìdíje ni. Ẹgbẹ́ kọ̀ọ̀kan a fẹ́ dárà jú àwọn ìyókù lọ.

Wọ́n a tún máa to àwọn ẹ̀rọ gboùngboùn agbóùnsáfẹ́fẹ́ sí àwọn òpópónà kàn tí àwọn òṣèré á máa lú onírúirú àwo olórin fún ìgbádùn àwọn èro tí wọ́n péjọ sọ́dọ̀ ọ wọn. Bẹ́ẹ̀ sì ni àwọn ìsọ̀ olóúnjẹ́ onikanòjọ̀kan náà máa nwà káàkiri fún àwọn èrò láti ra óújẹ jẹ. Fún ọjọ́ méjì gbáko ni àríyá yìí lọ. Bótilẹ̀jẹ́pé àwọn màndààrú àti jàgùdà kọ̀ọ̀kan ò lè sàì wà níbẹ̀, àti pé ọ̀pọ̀lọpọ̀ a máa mu igbó níbẹ̀, gbogbo ẹ̀ a máa sábàá lọ ní ìrọwọ́-rọsẹ̀ ni.

Ìdíje àwọn àkàndá àti abarapa ẹ̀dá

 
Ní ọ̀sẹ̀ mẹ́ta lẹ́hìn tí wọ́n parí Ìdíje London 2012, abala kejì tí wọ́n npè ní Paralimpics á bẹ̀rẹ̀. Paralimpics yìí jẹ́ Ìdíje àwọn àkàndá àti abarapa ẹ̀dá. Ìyẹn ni pé gbogbo àwọn eléré ìdárayá tí wọ́n máa kópa nínú ìdíje náà a jẹ́ àkàndá àti abarapa ẹ̀dá bákan. Òmíràn nínú wọn á ní ẹsè eyọ ìkan péré. Ẹlòmíràn lè jẹ́ afọ́jú, arọ, alápá'kan, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.

Ìdíjẹ yìí a máa ṣẹlẹ̀ ní ibìkannáà tí Olympics ti ṣẹlè. Ọ̀pọ̀ nínú eré-ìdárayá kannáà dè ni wọ́n nṣe pẹ̀lú. Bíótilẹ̀jẹ́pé ọ̀tọ̀ ọ̀tọ̀ ni oun tí nṣe kálukú, àwọn olùdarí ètò a máa gbìyànjú púpọ̀ láti ríi pé wọ́n to àwọn eléré yìí pọ̀ bí ó ṣe tọ́ àti bí o ṣe yẹ.

Ní 1948 ní wọ́n kọ́kọ́ bẹ̀rẹ̀ ìdíje yìí ní ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì. Àwọn ògbó-jagunjagun tí wọ́n fi ara pa lójú ogun gbogbo àgbáyé kejì ni wọ́n bẹ̀rẹ̀ rẹ̀. Àmọ́ ní ìwòyí, ìdíje náà ti gbòòrò dáadáa. Orísìírísìí àfikún sì ti dé bá a. Fún àpẹrẹ, tẹ́lẹ̀tẹ́lẹ̀, kò sí ànfàní fún ẹní tí a gé lẹ́sẹ̀ láti sáré. Ṣùgbọ́n lóde òní a ti ṣẹ̀dá onírúirú nkan amáyérọrùn fún àwọn abirùn. Ẹni a gé lẹ́sẹ̀, wọ́n ti ṣẹ̀dá irú ẹsẹ̀ kan fún wọn pẹ̀lú irin. Ẹsẹ̀ yìí ṣé é sáré dáadáa. Kódà ení bá mọ̀ ọ́ lò dáadáa lè sáré kíakía bí eni tí kò gé lẹ́sẹ̀ rárá ni. Ọ̀gbẹ́ni Oscar Pistorius jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn eni àkàndá àti abarapa olókìkí tí wọ́n nlo ẹsẹ̀ oní'rin. Ọ̀gbẹ́ni yìí mọ ẹsẹ̀ yìí lò dé ibi pé ó kópa nínú Olympics gan-an alára!

Ìwúrí gidi ni tí ènìà bá nwo àwọn eléré ìdárayá wọ̀nyí bí wọ́n ti nṣeré wọn takuntakun. Nígbàmíì àwa ọmọ ènìà máa nfi àwọn àkàndá àti abarapa ẹ̀dá si ipò àbùkù àti ẹ̀kọ̀ ni. Sùgbọ́n irú ìdíje yìí a máa múni rántí pé ọmọ ènìà kannáà jọ ni gbogbo wa!